Çin Rusiyanın razılığı olmadan Qırğızıstandan Özbəkistana dəmir yolu xətti çəkməkdən imtina edib

Qırğızıstan prezidenti bildirib ki, hakimiyyətə gəldikdən sonra Pekinə Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolunun tikintisinə başlamaq təklifini verib, lakin Çin tərəfi "Rusiyanın razılığı olmadan layihəni başlamaqdan imtina edib". Daha sonra Japarov bu məsələni Vladimir Putinlə müzakirə edib və onun dəstəyini alıb.

Çin tərəfi öz mövqeyini nəzərə almağın vacibliyini bildirdikdən sonra Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolunun işə salınması üçün Rusiyanın razılığı tələb olunub. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə Sadır Japarov jurnalist Əli Toktakunovla müsahibəsində bildirib.

Prezidentin sözlərinə görə, dəmir yolunun tikintisi zərurəti Qırğızıstanda Sovet İttifaqının dağılmasından bəri müzakirə olunurdu, lakin layihə on illərdir ki, həll olunmamış qalırdı.

Onun sözlərinə görə, 2020-ci ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra Japarov o vaxtkı Çin səfiri Du Deveni çağırıb və layihənin praktiki həyata keçirilməsini təklif edib.

"Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolu layihəsini işə salmaq istəyirəm. Başlayaq. Mütəxəssisləri gətirin, texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlayın, layihə hazırlayın. Görək kim nə qədər və hansı şərtlərlə investisiya qoyacaq. Əgər siz maliyyələşdirsəniz, hansı şərtlərlə və hansı faiz dərəcəsi ilə? Biz Özbəkistanla da danışacağıq", - deyə o bildirib.

"Əgər Rusiya buna qarşıdırsa, biz başlaya bilməyəcəyik".

Caparovun sözlərinə görə, Çin səfiri daha sonra ona bildirib ki, Qırğızıstan layihənin işə salınması ilə bağlı təkbaşına qərar verə bilməyəcək.

Prezident diplomatın sözlərinə görə, "Əgər Rusiya buna qarşıdırsa, Rusiya razılıq verməsə, biz bu dəmir yolunun tikintisinə başlaya bilməyəcəyik".

Onun sözlərinə görə, Çin tərəfi bu mövqeyi Qırğızıstanın Avrasiya məkanında yerləşməsi və KTMT-nin üzvü olması ilə izah edib. Bundan əlavə, layihənin həyata keçirilməsi üçün Çinin Toruqara təxminən 100 km yeni dəmir yolu xətti çəkməsi lazımdır.

Bundan sonra, onun sözlərinə görə, Caparov Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə işgüzar görüş istəyib. Onlar dəmir yolu layihəsini təxminən 35-40 dəqiqə müzakirə etdilər.

"Sonda mən onu inandıra bildim. Çinin mövqeyi də başa düşüləndir. Bunlar böyük güclərdir. Əgər dünyanın ən böyük güclərindən danışırıqsa, deməli, bu, Çin, Rusiya və Amerikadır. Onlar bir-birinin mövqelərini görməzdən gələ bilməzlər. Buna görə də, Çin tərəfi bu məsələni mənimlə qaldırdıqdan sonra Vladimir Vladimiroviçin yanına getdim", - deyə o bildirib.

Onun sözlərinə görə, Qırğızıstan "nəqliyyatla bağlı çıxılmaz vəziyyətdə yaşayır".

"Məhz buna görə də belə çətinliklərlə qarşılaşırıq. Bu yol açılsa, daha rahat nəfəs ala biləcəyik. Bizə hava və su kimi lazımdır", - deyə Japarov görüşdəki arqumentlərini izah edib.

Qırğızıstan prezidentinin sözlərinə görə, o, sonda Rusiya tərəfinin razılığını almağa müvəffəq olub, bundan sonra layihə danışıqlarına qayıdıb "Yaxşı, başlayaq" deyib.

Caparov dəmir yolunu tarixi miqyaslı layihə adlandırıb və onun əhəmiyyətinin üç ölkə arasındakı nəqliyyat əlaqələrindən daha da genişləndiyini bildirib.

"Bu dəmir yolu sadəcə Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolu adlandırılmamalıdır. Bu, Böyük İpək Yoludur. Biz onu yenilənmiş Böyük İpək Yolu adlandıra bilərik", - deyə o bildirib.

Prezidentin sözlərinə görə, magistral yola ilk növbədə Qırğızıstanın özü ehtiyac duyur.

"Bu yola ilk növbədə Çin, Özbəkistan, Avropa və ya Amerika deyil, Qırğızıstanın ehtiyacı var", - deyə Japarov vurğulayıb.

O, dəmir yolunun tikintisinin yaxın illərdə ölkə iqtisadiyyatını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirə biləcəyinə inanır.

"Dəmir yolu tarixi miqyaslı bir layihədir. Bu, bizi dəyişdirəcək. Bu, düşüncəmizi, həyatımızı dəyişdirəcək", - deyə Prezident bildirib.

Japarovun sözlərinə görə, dəmir yolu təbii sərvətləri tükəndikdən sonra Qırğızıstanın əsas yeni gəlir mənbələrindən birinə çevriləcək.

"Bizim tranzitimiz olacaq. Təkcə Qırğızıstandan keçən yük daşımalarından büdcəyə ən azı 400-500 milyon dollar xalis gəlir daxil ola bilər", - deyə o bildirib.

Prezident gələcək dəmir yolunu Kumtor qızıl mədənləri ilə müqayisə edərək onu Qırğızıstanın "yeni Kumtorlarından" biri adlandırdı. O, turizmi ölkə üçün uzunmüddətli gəlir mənbəyi hesab edir.

Japarov həmçinin dəmir yolu şəbəkəsinin inkişafının daxili daşınma xərclərini azaltacağını gözləyir. O, Bişkek, Oş və Cəlal-Abad arasında bəzi yüklərin avtomobil yolu ilə deyil, dəmir yolu ilə daşına biləcəyini söylədi.

"Biznes aparmaq asanlaşacaq, ticarət ucuzlaşacaq və nəqliyyat xərcləri azalacaq", - deyə o bildirib.

Japarov Qırğızıstanı Özbəkistanla müqayisə etdi.

Qırğızıstanın dəmir yolu infrastrukturunun inkişafında uzun müddətdir geridə qalmasından danışan Japarov Özbəkistanı nümunə göstərdi.

Onun sözlərinə görə, 1990-cı illərdən bəri Özbəkistan təxminən 1200 km dəmir yolu inşa edib, Qırğızıstanın şəbəkəsi isə əksinə, bu müddət ərzində təxminən 45 km kiçilib.

Əziz Mustafa