Rəqəmsal platformalar cinayətkarların fəaliyyət vasitəsinə çevrilib

Dünyanın 17 ölkəsində həyata keçirilən beynəlxalq polis əməliyyatları nəticəsində uşaqlara qarşı cinsi istismar materiallarının hazırlanması, yayılması və satışında şübhəli bilinən 95 nəfər saxlanılıb. İnterpolun koordinasiya etdiyi əməliyyatlar zamanı 127 axtarış tədbiri həyata keçirilib, Kolumbiyada isə beş yaşlı uşaq təhlükəli vəziyyətdən xilas edilib.
İnterpolun 15 oktyabr 2026-cı il tarixli rəsmi məlumatına görə, mart-sentyabr aylarını əhatə edən dörd paralel əməliyyat Latın Amerikası və Avropanın 17 ölkəsində keçirilib. Əməliyyatların əsas məqsədi internet və mesajlaşma platformaları vasitəsilə uşaqların cinsi istismarına dair qanunsuz materialların hazırlanması və yayılması ilə məşğul olan şəbəkələri dağıtmaq olub.
İstintaq materiallarına əsasən, cinayətkarlar uşaqlarla əlaqə yaratmaq, onları istismara cəlb etmək, qanunsuz materialları paylaşmaq və bu fəaliyyətdən pul qazanmaq üçün mesajlaşma tətbiqlərindən və kriptovalyutalardan istifadə ediblər.
İnterpolun məlumatında qeyd olunur ki, bu platformalar cinayətkarların bir-biri ilə əlaqə qurmasını və qanunsuz məzmunun təkrar yayılmasını asanlaşdırır. Nəticədə zərərçəkmiş uşaqlar həmin görüntülərin hər yeni paylaşımında yenidən psixoloji və sosial zərərə məruz qalırlar.
Saxlanılan şübhəlilərin təxminən 89 faizinin kişi, 11 faizinin isə qadın olduğu bildirilir.
Əməliyyatın ən sarsıdıcı epizodlarından biri Kolumbiyada qeydə alınıb. Polis beş yaşlı uşağı təhlükəli vəziyyətdən xilas edib və uşağın valideynlərindən birini saxlayıb. Həmin şəxsin uşağın istismarını əks etdirən materialları hazırlayaraq internet vasitəsilə satdığı iddia olunur.
İstintaqın irəliləməsində İnterpolun uşaqlara qarşı cinsi istismar hallarına dair məlumat bazası mühüm rol oynayıb. Müxtəlif faylların müqayisəsi nəticəsində eyni uşağın görüntülərinin bir-biri ilə əlaqəsi müəyyən edilib. Bəzi materialların uşağın cəmi bir yaşında olduğu dövrə aid olduğu bildirilib.
Bu fakt rəqəmsal izlərin cinayətlərin araşdırılmasında və zərərçəkmiş uşaqların müəyyənləşdirilməsində nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir.
Ekvadorda aparılan araşdırma zamanı isə şübhəli şəxslərdən birinin elektron cihazlarının təhlili nəticəsində uşaqların cinsi istismarını əks etdirən 4 mindən çox fayl aşkarlanıb. Materialların ümumi həcminin təxminən 15 giqabayt olduğu bildirilib.
Panamada isə uşaqlara qarşı istismar məzmunlu materialların yayıldığı mesajlaşma qrupunun administratoru saxlanılıb. İnterpolun məlumatına görə, həmin qrupun 700-dən çox istifadəçisi olub.
Argentina polisi də müxtəlif ölkələrdən 260-dan çox qızla əlaqədə olduğu iddia edilən bir şübhəlini saxlayıb. Həmin şəxsin azyaşlılardan getdikcə daha açıq görüntülər tələb etdiyi, imtina edənləri isə hədələdiyi və cinsi xarakterli şantaj etdiyi bildirilir.
İnterpolun açıqlamasına əsasən, əməliyyatlarda Argentina, Boliviya, Braziliya, Çili, Kolumbiya, Kosta-Rika, Dominikan Respublikası, Ekvador, El Salvador, Qvatemala, Honduras, İtaliya, Panama, Paraqvay, Peru, İspaniya və Uruqvay iştirak edib.
Dörd əməliyyatın hər biri qanunsuz materialların hazırlanması, yayılması və kommersiyalaşdırılmasının müxtəlif istiqamətlərinə yönəlib. Əməliyyat zamanı toplanmış sübutların gələcəkdə başqa şübhəlilərin və təhlükə altında olan uşaqların müəyyən edilməsinə imkan verəcəyi gözlənilir.
İnterpolun istintaqlara dəstək üzrə icraçı direktoru Stiven Frayın sözlərinə görə, rəqəmsal platformalardan uşaqların istismarı və qanunsuz məzmunun satışından gəlir əldə etmək məqsədilə istifadə olunması ciddi narahatlıq doğurur. O, hüquq-mühafizə orqanları ilə özəl sektor arasında sərhədlərarası əməkdaşlığın vacibliyini vurğulayıb.
Ekspertlərin və hüquq-mühafizə orqanlarının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri cinayətkarların rəqəmsal izlərini vaxtında müəyyən etmək, zərərçəkmiş uşaqları qorumaq və qanunsuz materialların təkrar yayılmasının qarşısını almaqdır.
İnterpolun bu beynəlxalq əməliyyatı göstərir ki, internet üzərindən törədilən cinayətlər artıq bir ölkənin sərhədləri daxilində həll edilə biləcək məsələ deyil. Müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən cinayətkar şəbəkələrin ifşası üçün məlumat mübadiləsi, rəqəmsal ekspertiza və əlaqələndirilmiş polis tədbirləri mühüm əhəmiyyət daşıyır.
95 şübhəlinin saxlanılması və bir uşağın xilas edilməsi əməliyyatın mühüm nəticələridir. Bununla yanaşı, araşdırmaların davam etməsi və yeni zərərçəkmişlərin müəyyənləşdirilməsi ehtimalı problemin miqyasının daha geniş ola biləcəyini göstərir.

Şahmurad