Salyanda dörd otaqlı ev yanıb
"Qarabağ" UEFA-dan 61 milyon manatdan çox vəsait alıb
Biləsuvarda sahibsiz itin hücumuna məruz qalan azyaşlının son vəziyyəti məlum olub
Gürcüstanda bir azərbaycanlının qətlində şübhəli bilinən şəxs həbs edilib
Ağdaşda 28 yaşlı qadın itkin düşdü
Almaniyada bıçaqlı hücum nəticəsində bir neçə nəfər yaralanıb
Bakıda yeniyetmə valideynlərini bıçaqlamaqda şübhəli bilinir
Alimlər Marsda, Yezero kraterinə tökülən qədim Neretva Vadisi (Neretva Vallis) çayının yatağındakı süxurlarda anomal dərəcədə yüksək nikel konsentrasiyaları aşkar ediblər. Bu kəşf, Qırmızı planetdə keçmişdə həyat üçün uyğun şəraitin mövcud ola biləcəyi fikrinə daha bir arqument əlavə edib. Oxuməni.az xəbər verir ki, tədqiqat “Nature Communications” (NatCom) jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat Yezero kraterinin səthini öyrənən Perseverance roverinin məlumatlarına əsaslanır. "Bright Angel" adlandırılan açıq rəngli süxurun bir hissəsində cihazlar qeyri-adi dərəcədə güclü nikel siqnalı qeydə alıb.
Purdue Universitetindən planetoloq Genri Manelski izah etdiyi kimi, belə konsentrasiyalar son dərəcə nadirdir: adətən nikel planetin formalaşmasının ilkin mərhələlərində onun nüvəsinə gedir və səthdə yalnız izləri tapılır.
Analiz göstərib ki, öyrənilən 126 çöküntü süxurundan 32-də nikelin tərkibi kütləsinin 1,1%-ə qədər olub - bu, meteoritlərdən kənarda Mars qabığı üçün rekord göstəricilərdir. Xüsusilə də, nikelin dəmir sulfidləri ilə birləşməsi maraq doğurub - bu minerallar Yerdə oksigenin az olduğu mühitlərdə formalaşır. Belə şərait qədim mikrob həyatı üçün əlverişli hesab olunur.
"Dəmir sulfidlərində nikelin olması, oksigendən kasıb, reduktiv bir mühitə işarə edir," - Manelski izah edib. "Bu, bu süxurların formalaşdığı kimyəvi şərait haqqında vacib bir ipucudur."
Bundan əlavə, süxurların quruluşu onların suyun iştirakı ilə formalaşdığını göstərir: maye axınları çöküntülərdən keçərək kimyəvi reaksiyalara səbəb olub və elementləri yenidən paylayıb.
Alimlər ehtimal edirlər ki, nikel Marsa meteoritlərlə gəlmiş, sonra isə su vasitəsilə həll olunaraq süxurlara yayılmış ola bilər. Yerdə bu element bir çox mikroorqanizmlərin metabolizmində əsas rol oynayır.
Potensial yaşayış üçün əlavə bir arqument, həyatın əsası olan karbonu ehtiva edən molekullar olan üzvi birləşmələrin kəşfidir. Üzvi maddələrin olması özlüyündə həyatın mövcudluğunu sübut etməsə də, su və nikel kimi mövcud elementlərlə birlikdə, bu, bütün əsas "tərkib hissələrinin" mövcudluğuna işarə edir. Manełskinin sözlərinə görə, Jezero kraterinin süxurlarının yaşı - təxminən 3,5-4 milyard il - Yerdə anaerob mikroorqanizmlərin mövcud olduğu dövrlə üst-üstə düşür.
Maraqlıdır ki, süxurların bir hissəsi əvvəllər düşünüləndən daha gənc ola bilər. Bu o deməkdir ki, Marsda həyat üçün potensial olaraq uyğun şərait yalnız onun tarixinin ən erkən dövrlərində deyil, daha uzun müddət davam etmiş ola bilər.
Bu kəşf, Marsda həyat izlərini harada axtarmaq barədə əvvəlki təsəvvürləri şübhə altına alır. Alimlər hesab edirlər ki, perspektivli ərazilər yalnız ən qədim təbəqələrdə deyil, həm də daha "gənc" geoloji formasiyalarda da ola bilər.
Almaz Həsənli
.jpg "Məhkəmədə diz çöküb yalvardı... - Hakim qanuni qərarla sevindirdi")
.jpg)
.jpg)
